Elektrisch verwarmen: duurzame en efficiënte alternatieven voor aardgas

Van aardgas naar elektriciteit

Stap voor stap zal aardgas verdwijnen uit woningen. Steeds vaker wordt elektriciteit ingezet voor verwarming, een goed en duurzaam alternatief voor aardgas. Elektriciteit kan immers worden opgewekt zonder CO₂-uitstoot, waardoor het geen schadelijke invloed heeft op het milieu.
Verwarmen met elektriciteit via een warmtepomp is nu al vaak goedkoper dan verwarmen met gas. Dit prijsvoordeel zal alleen maar toenemen als gas duurder wordt. Wel is het belangrijk te weten dat niet alle vormen van elektrische verwarming even energiezuinig zijn.

Waarom overstappen op elektrisch verwarmen?

Aardgas is een eindige bron en veroorzaakt bij verbranding CO₂-uitstoot, wat schadelijk is voor het milieu. In Nederland wordt momenteel veel aardgas gebruikt om woningen te verwarmen, maar dat willen we drastisch verminderen.

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de uitstoot van schadelijke stoffen in 2030 gehalveerd moet zijn, en in 2050 willen we volledig aardgasvrij zijn. Duurzame energie speelt hierin een sleutelrol. Denk aan stroom van zonnepanelen en windmolens. Bovendien is de gaswinning in Groningen stopgezet vanwege de negatieve gevolgen voor bewoners en omgeving.

Verschillende soorten elektrische verwarming

We onderscheiden 3 soorten elektrische verwarming.

Warmtepomp

Een warmtepomp verwarmt water en verspreidt dit via radiatoren of vloerverwarming, vergelijkbaar met een cv-ketel, maar gebruikt elektriciteit in plaats van gas. Het grootste voordeel is dat een groot deel van de energie uit natuurlijke bronnen zoals lucht, bodem of water komt. Vaak is zo’n 75% van de warmte afkomstig uit deze bronnen, en slechts 25% uit het stopcontact.

De efficiëntie wordt uitgedrukt in de ‘Coefficient of Performance’ (COP). Bij een COP van 4 levert de warmtepomp vier keer zoveel warmte als de hoeveelheid elektriciteit die hij verbruikt. Dit maakt hem veel efficiënter dan andere vormen van elektrische verwarming.

Elektrische cv-ketel, boiler, kachel en vloerverwarming

Deze systemen werken met elektrische weerstanden die stroom direct omzetten in warmte. De efficiëntie is daardoor altijd 1: voor elke 1 kWh elektriciteit krijg je 1 kWh warmte (COP van 1).
Voordelen: eenvoudig te installeren, lage aanschafkosten en snelle warmteafgifte. Let op: deze apparaten hebben een hoger energieverbruik dan een warmtepomp en daardoor hogere kosten. Ze zijn daardoor voornamelijk geschikt als bijverwarming.

Infraroodpanelen

Infraroodpanelen verwarmen direct mensen en objecten, niet de lucht. Ze voelen prettig aan wanneer je dichtbij bent en zijn ideaal als bijverwarming in ruimtes die je niet constant gebruikt. Ze hebben weinig onderhoud nodig, maar zijn minder geschikt als hoofdverwarming, tenzij de woning zeer goed geïsoleerd is.

Wat kost elektrisch verwarmen?

Een gemiddeld huishouden verbruikt 1.169 m³ gas voor verwarming en warm water, plus 2.479 kWh stroom voor apparaten en verlichting. Hoewel gas op het eerste gezicht klein lijkt, komt dit neer op zo’n 10.500 kWh aan elektriciteit (1 m³ ≈ 9 kWh). Gas simpelweg vervangen door elektriciteit zou dus een enorme stijging van het stroomverbruik betekenen, die niet volledig kan worden opgevangen door alleen zonnepanelen en windenergie.

Een warmtepomp biedt hier een efficiënte oplossing. Voor elke kWh elektriciteit levert hij gemiddeld 4 kWh warmte (COP 4), terwijl een elektrische radiator slechts 1 kWh warmte per kWh elektriciteit geeft. Zo kan het energieverbruik voor dezelfde warmte van 10.500 kWh (elektrische radiator) dalen tot slechts 2.625 kWh met een warmtepomp.

In bijna alle gevallen is een warmtepomp goedkoper dan een traditionele gasketel, zeker als je zelf stroom opwekt met zonnepanelen. Hieronder volgt een voorbeeldberekening van de kosten.

Zelfs bij hogere elektriciteitsprijzen is een warmtepomp doorgaans goedkoper dan zowel gasverwarming als elektrische radiatoren, zeker in combinatie met zonnepanelen.

Is er subsidie voor elektrisch verwarmen? 

Een warmtepomp is de enige vorm van elektrische verwarming waar je subsidie op krijgt. Tot 2030 is er vanuit de landelijke overheid de subsidieregeling voor isolatie, warmtepompen en zonneboilers (ISDE). Hier zijn wel bepaalde voorwaarden aan verbonden, meer informatie hierover kun je vinden op onze pagina over de ISDE-subsidie.  Of de gemeente aanvullende subsidies heeft kan per gemeente verschillen. Om te controleren of er in jouw gemeente subsidie is voor het plaatsen van een warmtepomp kan je de subsidiecheck doen op onze website. 

Conclusie: de warmtepomp als slimme keuze

Van alle elektrische verwarmingsopties biedt de warmtepomp de beste combinatie van duurzaamheid, lage energiekosten en milieuvriendelijkheid. Andere vormen van elektrische verwarming kunnen nuttig zijn als bijverwarming, maar zijn zelden geschikt als hoofdverwarming.